KÍNH LỌC MÀU SỬ DỤNG CHO FILM ĐEN TRẮNG

Chắc hẳn các bạn đã từng thấy các nhiếp ảnh gia dùng những miếng kính màu gắn lên ống kính của họ trong các tình huống nhất định. Đã bao giờ các bạn thắc mắc tác dụng của chúng là gì chưa? Bài này sẽ giải đáp phần nào các câu hỏi đó theo hướng đơn giản và mang tính thực hành nhất. Các bộ lọc cơ bản dùng cho film đen trắng là màu đỏ, cam/vàng, xanh lá cây, xanh lam. Lưu ý: Bài này không bàn đến các kính lọc cho film màu, ND, GND hay các loại đặc biệt khác.

Màu đỏ (Wratten 25) làm cho hầu hết các bầu trời trở nên ấn tượng, làm cho làn da phụ nữ sáng và mịn hơn và nó che đi vết tàn nhang. Bộ lọc màu đỏ làm đậm màu xanh lá cây (lá, cỏ) và xanh lam (bầu trời, nước), nhưng làm sáng màu trắng và ấm hơn như mây và người. Tôi thường dùng bộ lọc màu đỏ khi chụp phim đen trắng panchromatic  trong ánh sáng ban ngày nếu tôi muốn có một cái nhìn tương phản, ấn tượng. Một bộ lọc màu đỏ này làm giảm ánh sáng 3 stops trong điều kiện ánh sáng ban ngày.

Màu da cam và màu vàng (# 9, 12, 15 hoặc 16) tương tự như màu đỏ, nhưng chúng làm sẫm các tán lá màu xanh lá cây ít hơn nhiều (ngoại trừ phim hồng ngoại, lúc này chúng làm đậm màu xanh lá cây hơn.) Kính lọc da cam gia tăng một chút tương phản rất tự nhiên dưới ánh sáng mặt trời. Dưới ánh sáng đèn sợi đốt (bao gồm cả đèn chiếu sáng trong studio), bộ lọc màu vàng tăng thêm độ sáng cho da, đồng thời làm giảm hầu hết các màu khác. Tôi thường sử dụng bộ lọc màu vàng đậm (# 9 hoặc 12) để chụp chân dung nữ tính. Filter vàng giảm ánh sáng 1 stop, trong khi filter màu cam cắt một điểm rưỡi thành hai điểm dừng.

Màu xanh lá cây (# 58 hoặc 61) sẽ làm sạm da, đặc biệt là da hồng hào, nam tính. Nó sẽ làm sáng (nhưng không đáng kể) tán lá và để lại bầu trời và nước trông bình thường. Bộ lọc màu xanh lá cây không nên được sử dụng cho các bức chân dung nữ tính, vì nó sẽ làm nổi bật các vết mờ, quầng mắt, nếp nhăn và vết thâm. Với nam giới, những tính năng này thêm "độ cá tính", vì vậy hãy sử dụng cho những bức ảnh có khuôn mặt nhăn nhó của những ông già. Hoặc của những người đàn ông đi làm, hoặc của bất kỳ ai có làn da bạn muốn trông đen hơn. Fiilter green giảm ánh sáng 1-2 stops.

Màu xanh lam là một bộ lọc hiệu ứng đặc biệt. Nó bổ tăng thêm hiệu ứng khói, sương mù và các hiệu ứng khí quyển khác, tăng theo độ ẩm! Nó tạo ra các hạt da, vết nám và vết lốm đốm mà bình thường không nhìn thấy - nó tạo ra những thây ma từ ngay cả những người đẹp nhất. Khi chụp phong cảnh, nó tăng thêm độ tương phản khủng khiếp, bầu trời chuyển sang màu trắng, biển trông có bọt và bụi cây / cây cối trở thành bóng. Nếu bạn yêu thích thái cực hậu hiện đại, thì đây là bộ lọc dành cho bạn! Giảm 4 stops ánh sáng, tùy theo hiệu ứng và điều kiện ánh sáng.

Ví dụ minh họa khi sử dụng filter đỏ và UV

Bài viết do Trung Nguyễn biên tập lại dựa trên các nguồn tham khảo online. 

ĐỘ SÂU TRƯỜNG ẢNH (Depth Of Field)

ĐỘ SÂU TRƯỜNG ẢNH (DOF)

Độ sâu trường ảnh (DOF) ở đây nói tới vùng trước và sau mặt phẳng lấy nét. Trong vùng mờ này, hình ảnh có độ nét có thể chấp nhận được. DOF tiến về phía sau mặt phẳng nét nhiều hơn phía trước. DOF phụ thuộc vào 3 yếu tố: tiêu cự ống kính, khoảng cách từ chủ thể đến ống kính và khẩu độ. KHẩu càng nhỏ và tiêu cự càng ngắn thì DOF càng nhiều. (ví dụ ống góc rộng có nhiều DOF hơn ống tele). Ngoài ra, càng gần chủ thể, DOF càng ít. 3 yếu tố này có thể điều chỉnh độc lập nhau và kết hợp với nhau để tạo nên hiệu quả hình ảnh mong muốn. 

 

Thước tỉ lệ DOF

Từ khái niệm trên, hãy quan sát ống kính của bạn. Bạn có bao giờ thắc mắc những con số và vạch kẻ trên ống kính có ý nghĩa gì không? Nếu chưa thì sau đây là lời giải đáp.

Để tìm DOF tại một khẩu độ nào đó, trước tiên lấy nét vào chủ thể (hoặc ước chừng khoảng cách trên thước đo tỉ lệ). Sau đó kiểm tra các cặp số chỉ khoảng cách về phía 2 bên giá trị khoảng cách đã đặt từ đó ta sẽ có được giá trị DOF cho khẩu độ đó tại khoản cách lấy nét đã định. 

Bằng cách khép khẩu, tao có thể tăng độ sâu trường ảnh, theo như ví dụ ở đây.

1. Tại F/4, giá trị DOF rất mỏng chỉ tập trung quanh chủ thể

2. Khép đến F/8, DOF tăng lên

3. Tại khẩu bé nhất F/16, ta có độ sâu trường ảnh lớn nhất khi tiền cảnh, chủ thể và hậu cảnh đều nét.

Zone focusing 

Zone focusing [tạm dịch là lấy nét theo vùng] khá dễ dàng thực hiện, nhiếp ảnh gia chỉ cần đơn giản dùng hiệu ứng DOF để có đối tượng muốn chụp đúng nét. Zone focusing khá tiện dụng khi không có thời gian để vật lộn với những nút điều khiển của máy ảnh, hoặc khi nhiếp ảnh gia muốn tránh sự chú ý một cách tối đa - không dùng khung ngắm để lấy nét [ví dụ như chụp ảnh từ vị trí thắt lưng]

Một khi bạn biết f-stop là gì và làm thế nào để điều chỉnh nó trên máy ảnh, bạn đã có đủ điều kiện để thực hành. Sau một thời gian, bạn sẽ có thể đoán khoảng cách tốt hơn và việc trở thành chuyên gia zone focusing chỉ là vấn đề thời gian...

Trong hình minh họa ở trên, khẩu độ [f-stop] được đặt ở f8 và điểm lấy nét là 2m (~7ft). Vòng focus cũng đồng thời thể hiện giá trị của f-stop ở 2 phía của vị trí khoảng cách lấy nét [DOF scale]. Mỗi f-stop chỉ đến một con số ở thước khoảng cách. Trong ví dụ này, tất cả vật thể từ 1.5m cho đến 3m [5ft đến 12ft] sẽ đủ sắc nét cho các mục đích thông thường (candid shotting). Cách tính này đúng với bất kỳ khoảng cách nào và với bất kỳ lens nào có chỉ thị DOF.

Infinity vs. Hyperfocal Distance (Lấy nét tại vô cực và Lấy nét vượt tiêu)

 

Nhiều bạn khi chụp ảnh phong cảnh thường cài đặt khẩu độ tối thiểu (f/16 chẳng hạn) và lấy nét kịch kim ở vô cực và cho rằng khi đấy ảnh sẽ nét nhất. Sự thật có đúng như vậy?

Ở hình 1, bạn sẽ thấy nếu đặt f/16 và lấy nét ở vô cực, vô hình chung người chụp đã tự vứt bỏ bớt độ sâu trường ảnh (Depth of Filed), ở đây là nét quá vô cực, một điều hoàn toàn vô nghĩa.

Ở hình 2, lúc này người chụp cũng đặt f/16 nhưng lấy nét sao cho điểm nét xa nhất của f/16 trùng với vô cực. Rõ ràng ta thấy rằng bức ảnh thu được sẽ nét đều từ 1.2m - ∞. Trong trường hợp này. DoF đã được tăng đến mức tối đa.

    

TRUNG NGUYEN Tổng hợp và biên soạn từ nhiều nguồn khác nhau.

#buyfilmshootfilm